ԻՄԱՍՏՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴՆԵՐ

Աշխարհիս մէջ, ուր վարդը քիչ, շատ է փուշ,
Պէտք է քալել յուշիկ, վարուիլ միշտ զգուշ,
Քիչ խօսիլ եւ շատ ունկնդրել մեծերուն.
Խօսքն է արծաթ եւ ոսկի է լռութիւն:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ՝ ԱԳԱԹԱՆԳԵՂՈՍԷՆ

*Հոգեւոր արժէքներու մեծութիւնը նման է թանկագին մարգարիտի,
որ աղտ չունի իր փայլին մէջ:

* Մահը ժամանակաւոր է,
իսկ նահատակներու կենդանութիւնը՝ յաւիտենական:

* Ճշմարտութիւնը եւ առաքինութեան նահատակները
երբեք կարելի չէ ծածկուած պահել...:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ՝ ՄՈՎՍԷՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻԷՆ

* Թէեւ մենք փոքր ենք, թիւով՝ սահմանափակ,
Զօրութեամբ՝ տկար, ու շատ անգամ պարտուած օտար
թագաւորութիւններէ, բայց եւ այնպէս մեր աշխարհին մէջն ալ կան
կատարուած գործեր, որոնք արժանի են գրաւոր յիշատակութեան:

* Քաջերու սահմանը իրենց զէնքն է:
«Սահման քաջաց զէնն իւրեանց»

* Իմաստութեամբ կարելի է յաղթել ուժին:

* Անգրագիտութիւնը մեծ չարիք է:

*Կրթութիւնը ամէն ինչ է: Կրթութիւնը հաւասարապէս պէտք
է ջամբել թէ՛ ազնուականներուն, թէ՛ շինականներուն,
նոյնիսկ հաւասարապէս տղամարդոց եւ կիներուն...:

* Ամուսնութիւնը սրբութիւն է: Ան պէտք չէ հիմնուի նիւթական
հարկադրանքի վրայ, այլ՝ փոխադարձ սիրոյ:

* Ամուսնութիւնը սիրոյ վրայ հիմնուած կամաւոր դաշինք է,
մարդկութեան բարոյական ամենաբարձր հիմքը:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ՝ ԵՂԻՇԷԷՆ

*Լաւ է աչքով կոյր ըլլալ, քան՝ մտքով:

*Ամբողջ մարմնի կենդանութիւնը հոգին է,
իսկ մարմինն ու հոգին կառավարողը՝ միտքն է:

* Անոնք, որոնք անգամ մը աշակերտած են ճշմարտութեան,
այլեւս բնաւ ետ չեն դառնար անկէ:

*Միաբանութիւնը բարի գործերու մայրն է,
իսկ անմիաբանութիւնը՝ ծնողն է չար գործերու:

*Մահ ոչ իմացեալ մահ է,
մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ՝ ՂԱԶԱՐ ՓԱՐՊԵՑԻԷՆ

* Միայն մեր երկպառակութենէն եւ
դաւաճանութիւններէն վնասուած ենք մենք:

* Անդիմադրելի են երկու բան. սէրը եւ նախանձը:
Անոնցմէ իւրաքանչիւրը իր բարի նպատակին մէջ
մարդը կրնայ հասցնել արքայութեան:

* Շտապէ՛, որովհետեւ յաւիտեան չէ կեանքը.
կրնայ պատահիլ, որ պատուաւոր անուն մը չհանած՝
կեանքէն հեռանաս անանուն եւ անպիտան մահով:

* Թագաւորը պէտք է իր աչքով տեսնէ, իր ականջով լսէ եւ խօսի իր բերանով,
եւ ոչ թէ ուրիշի աչքով տեսնէ,
ուրիշի ականջներով լսէ եւ ուրիշի բերնով խօսի:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ՝ ԴԱՒԻԹ ԱՆՅԱՂԹԷՆ

* Փիլիսոփայութիւնը պէտք է թափանցէ ճշմարտութեան
խորքը եւ օգնէ որ մարդը նմանի Աստուծոյ:

* Աստուած կը հոգայ բոլորին: Մարդն ալ,
ձգտելով նմանիլ Աստուծոյ, պէտք է հոգածու ըլլայ իր նմաններուն հանդէպ:

* Փիլիսոփայութեան նպատակը՝ մարդու գիտակցութենէն դուրս
գոյութիւն ունեցող աշխարհը ճանչնալն է:

ԻՄԱՍՏՈՒՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴՆԵՐ

ԸՆՏԱՆԻՔԻ ՎՐԱՅ

* Պատուեցէ՛ք ձեր ծնողքը ձեր խօսքերով, ձեր գործերով եւ ամէն տեսակ առաքինութիւններով:
Ինչ որ ալ պատահի ինձ, թէ բարեյաջող եւ թէ տխուր, մտածումս կը դառնայ մօրս: Կը կարծեմ տեսնել զինքը, լսել, խօսիլ:
Այսպիսի մէկը՝ զոր մարդ այդքան կը յիշէ, բացակայ չէ:
Լամարդին

* Նմանիլ մօրս, անոր պէս հրաժարիլ ոչ միայն չար գործելէ, այլ մինչեւ անգամ չար բան մտածելէ:
Մարկոս Աւրելիոս

* Որդիական գութը կը բաղկանայ յարգանքէ, խանդաղատանքէ, երախտագիտութենէ:
Պառռօ

* Ձեր եղբայրներուն կը պարտիք գոնէ այնչափ մեծարանք, որչափ կը պարտիք ամէն մարդոց:
Սէն Լանպէռ

* Ինչպէս չկայ կրօնք առանց տաճարի, նոյնպէս չկայ ընտանիք առանց առտնին մտերմութեան:
Ժիւլ Սիմոն

*Տան տիկինը մայր մեղուն է, ուր որ կը գտնուի նա, հոն կը գտնուի նաեւ փեթակը. եթէ հեռանայ, մեղուները կը ցրուին, բջիջները կը խանգարուին, մեղրն անգամ իր անուշ համը կը կորսնցնէ:
Սոկրատ

ԽՂՃԻ ԵՒ ԱՐԺԱՆԱՊԱՏՈՒՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ

*Ի՞նչ են մարմնոյ ցաւերը հոգւոյ տանջանքներուն քով. խղճի կրակին քով ո՞ր կրակը կրնայ բաղդատուիլ:
Շաթոպրիան

*Մարդուս համար մէկ ճշմարիտ դժբավտութիւն միայն կայ, որն է յանցանքի մէջ գտնուիլ եւ ունենալ բան մը յանդիմանուելու:
Լապրիւյէռ

* Հանգիստը ոչ ուրեք է, երբ մարդ զայն սրտին մէջ չունի:
Ժիւլ Գլարսի

* Խիղճը զմեզ չխաբեր, մարդուս ճշմարիտ առաջնորդն է, հոգւոյ նկատմամբ այն է, ինչ որ է բնազդը մարմնոյ նկատմամբ:
Վինէ

* Ուզենք չուզենք, խիղճը մեր մէջ, ի նպաստ մեր եւ մեզի դէմ վճիռներ կ՛արձակէ, որոնց դէմ անհնարին է մեզ բողոքել:
Լամարդին

*Գնա՛, ուր որ ուզես, հոն պիտի գտնես քու խիղճդ:
Տիտռոյ

* Քիչ խօսք եւ բազում բարի գործ, ահա աղէկութիւն ընելու միջոց:
Լանտռիէօյ

* Լաւ գործէ՛, նախանձոտներ պիտի ունենաս, լաւագոյն՝ գործէ՛ ամօթահար պիտի ընես զանոնք:
Ֆռանքլին

*Երբ քու խիղճդ զքեզ կ՛ամբաստանէ, զքեզ կը դատապարտէ, զքեզ կը պատժէ ամբողջ տիեզերք ոչ իրաւունք ունի ոչ իշխանութիւն զքեզ արձակուրդ տալու:
Ա. Գոգըռէլ

*Զգուշացի՛ր որ արեւը երկիրը դիտելով, մի՛ գուցէ կարենայ ըսել. ահաւասիկ վատ մը որ կը քնանայ:
Ֆռանքլին

ՈՒՍՄԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐԵԱԼ

* Կարդալ սիրելը, կեանքի մէջ ունենալիք ձանձրութեան ժամերը փոխանակել է հեշտալի ժամերու հետ:
Մոնթէսքիէօ

* Անկեղծութեամբ եւ փութով յառաջ տարուած ուսումը, սիրտը կը բարձրացնէ եւ կը մաքրէ, մինչ միանգամայն միտքը կը ճոխացնէ եւ կը զինէ կեանքի ամէն ասպարէզներու համար:
Կիզոյ

* Գաղափարներ ունենալով ամէն բան չլմննար, կարեւորն է զանոնք պահել:
Ժիւլ Սիմոն

* Պատմութեան ուսումը ամենէն հարկաւորն է մարդոց, ինչ որ ալ ըլլայ իրենց տարիքը եւ իրենց սահմանեալ ասպարէզը:
Տը Սէկիւռ

* Պէտք է ուսման նուիդել զանձն եւ պատուականագոյն գանձով զարդարել մեր հոգին, անով զոր մարդ չկրնար մենէ յափշտակել եւ որ կը պահպանուի թէ՛ կեանքին մէջ եւ թէ անկէ յետոյ:
Վիլմէն

* Չկայ բան մը որ աւելորդապաշտութիւնը արմատախիլ կ՛ընէ կամ կը խափանէ այնչափ լաւ կերպով ,որչափ հաստատուն կրթութիւն մը:
Ֆենելոն

* Միտքը հը սնանի եւ կը զօրանայ այն վսեմ ճշմարտութիւններով՝ զորս ուսումը կու տայ անոր:
Ռօլէն

* Աւելի լաւ է երկու անգամ կարդալ լաւ գործ մը քան թէ մէկ անգամ յոռի երկ մը:
Ժ.Պ.Սէ

* Ամէն վայրկեան կրթութիւնը ունի բարոյական ազդեցութիւն մը՝ որ վերջին աստիճանի բարեկրթիչ է, որ միտքը լուսաւորելով կ՛ուղղէ նաեւ հոգին:
Միշլէ

* Ուսումը կը վանէ ձանձրոյթը, կը փարատէ տրտմութիւնը, կը թմրեցնէ ցաւը, կը կենդանացնէ եւ կը շէնցնէ ամայութիւնը:
Գօնթ Տը Սէկիւր

ՊԱՐՏՈՒՑ ՎՐԱՅ

*Քայլ մը պարտաւորութենէ դուրս կրնայ զմեզ շատ հեռուները տանիլ:
Գոռնէյլ

*Մարդուս կեանքին այն միակ գործը՝ որ միշտ իր նպատակին կը հասնի, պարտուց կատարումն է:
Տիկին Տը Սթալ

*Կատարեալ արժանաւորութիւնն է ընել առանց ականատես վկայի, ինչ որ մարդ կարող պիտի ըլլար ընել ամէն մարդու առջեւ:
Լառոշֆուգօյ

*Լաւ վարմունք մը աւելի կ՛արժէ քան լաւ պաշտօն մը:
Ա.Վէսսիոյ

*Աղէկ ընթացք ունենալ պարտք մըն է առ մեր անձն եւ առ այլս:
Ա.Վէսսիոյ

*Հնազանդէ՛, եթէ կ՛ուզես որ օր մը քեզ հնազանդին:
Վօլթէռ

*Եթէ շիւղ մը մտնէ ձեր աչքին մէջ, իսկոյն կը հանէք:
Եթէ մոլութիւն մը մտնէ ձեր հոգւոյն մէջ, կ՛ըսէք.
«Գալ տարի կը մտածեմ ինքզինքս բժշկելու:»
Որատիոս

*Պէտք է ընել ոչ թէ այն՝ զոր մարդ կ՛ախորժի ընել,
այլ՝ ինչ որ ընելով գոհ պիտի ըլլայ մարդ:
Կոմսուհի Տիան

*Հնազանդիլը բան մըն է, բայց աւելի արժանիք կայ յօժարութեամբ հնազանդելուն մէջ:
Ժիռառդէն

ԽՈՀԵՄՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ԴԱՏՈՂՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ

* Դատելու համար լաւագոյն կանոնն է սպասել:
Կրէսսէ

* Ով որ հեռու ճանապարհորդել կ՛ուզէ, կը խնայէ իր հեծած անասունին:
Ռասին

*Լաւ է իրաւախոհ ըլլալ քան թէ ժամանակը կորսնցնել դատ վարելով:
Խոհեմութիւնը կը կայանայ լուսաւորեալ բանականութեան մէջ,
անյեղլի իմաստութեան մէջ, եւ արդար խորհրդածութեամբ ինքզինք վարելու արուեստին մէջ:
Տէքարթ

*Պէտք չէ մարդերը դատել ըստ երեւոյթին եւ պէտք է միայն կապուիլ անոնց հետ,
որոնց վեհանձն եւ մաքուր հոգին ծանօթ է ձեզ:
Աղէղն ի զո՜ւր կը խղճայ երբ նետն արդէն արձակուած է:
Տէռուլէտ

*Երկու անգամ խորհէ՛ մէկ խօսելէ առաջ, եւ այսպէս երկու անգամ աւելի լաւ պիտի խօսիս:
Գ. Պէն

*Մարդ երբեք միջակ մէկը չէ, երբ ունի շատ ողջմտութիւն եւ բազում բարի զգացումներ:
Ժուպէռ

* Ես մէկ գործ միայն ունիմ, որն է ինքզինքս ուսումնասիրել, խորը մտնել եւ մանաւանդ յաղթել ինքզինքիս, զիս արժանի ընելու համար ճշմարտութեան հասնելու:
Ֆենելոն

*Մեծ առաւելութիւն մը չէ աշխոյժ միտք ունենալ, եթէ արդարախոհ չըլլայ:
Ժամացոյցի մը կատարելութիւնն է ոչ թէ արագ բանիլ, այլ կանոնաւոր:
Վովնարկ

*Կրպակէ մը բարձրանալ ապարանք մը, գեղեցիկ է եւ սակաւադէպ,
վրիպանքէ բարձրանալ ճշմարտութիւն, աւելի սակաւադէպ է եւ աւելի գեղեցիկ:
Վիկթոր Հիւկօ

ԱՌԱՔԻՆՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ԲԱՐՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ

*Առաքինութիւնը ծաղկանց պէս անոյշ բոյր կը ծաւալէ իր շուրջ:
Առանց առաքինութեան ի՞նչ կ՛արժէ մեծ հանճար մը:
Կրէսսէ

*Ձախողութիւնը առաքինութեան փորձն է:
Լէվիս

*Պէտք է յառաջանալու ջանալ արժանիքով եւ ոչ թէ պաշտպանութեամբ:
Միշտ առաջին կարգը դասեցէք սրտի ուղղութիւնը եւ հաւատարմութիւնը:
Կոմփուկիոս

*Երեք բաներ՝ որոնցմով մարդ կեանքին մէջ կը յառաջանայ.
առողջ մարմին, մշակեալ միտք, ազնիւ սիրտ:
Շթալ

*Չար սովորութեանց մարդ աւելի դիւրաւ կը յաղթէ այսօր քան վաղիւ:
Կոմփուկիոս

ՕՏԱՐ ԱՌԱԾՆԵՐ

* Վրէժխնդրութեան պատճառած գոհունակութիւնը պահ մը միայն կը տեւէ. ներողամտութեան պատճառած ուրախութիւնը մշտատեւ է:

* Նախատինքի մը վրէժը լուծել իր թշնամիին հաւասարիլ է. ներել անոր՝ շատ վեր բարձրանալ է անկէ:

* Առանց վտանգի յաղթողը առանց փառքի յաղթանակած կ՛ըլլայ:

* Ծաղկալից ճամբաները միշտ փառքի չեն տանիր:

*Բարի համբաւը աւելի կ՛արժէ քան ոսկի գօտին:

*Լաւագոյն է անօթի պառկիլ քան պարտքով արթննալ:



* Գիտութիւնը օգտակար իսկ կրօնն հարկաւոր է:

* Երանի՜ այն մարդուն որ աջ ձեռքը կրօնի կ՛երկարէ, իսկ ձախը գիտութեան:

* Կրօնը միշտ լուրջ անմեղութեան մէջ է, երբեք չի ծերանր. իսկ գիտութիւնն՝ արդէն բարին ու չարը ճանչցած ալեւոր մի է:

* Գիտութիւնն վառած ջահ կը բռնէ, իսկ կրօնն Աստծոյ փողը կը հնչեցնէ: Ամենայն ինչ Աստուծմով:

Ա Ռ Ա Ծ Ն Ե Ր

ԱՌԱԾ կը կոչուի դատում մը, վճիռ մը որ մէկ քանի բառով խորունկ ճշմարտութիւն մը կ՛արտայայտէ, եւ սովորութեամբ ընդունուած է: Առածները ժողովրդային շատ հին ստեղծագործութիւններ են որոնք, տարիներու փորձառութեամբ յղկուած ու բիւրեղացած իմաստուն խօսքեր են, որոնք բերնէ բերան, սերունդէ սերունդ փոխանցուած են, ինչպէս՝

* Քիչ բեռցի՛ր, շուտ դարձիր- այսինքն՝ քիչ խոստացիր, բայց խոստումդ կատարէ:

* Ամանէ թափած եղը չի լեցուիր նորէն տեղը- այսինքն՝ երբ մէկը վիրաւորած ենք, չենք կրնար զայն դարմանալ:

* Մ՛անցնիր ագահին կամուրջէն,
Թո՛ղ հեղեղը տանի քեզ,
Մի՛ նստիր շուքն աղուէսին.
Թո՛ղ առիւծը ուտէ քեզ:

*Բարիքի դէմ բարիք՝ ամէն մարդու գործ.
Չարիքի դէմ բարիք՝ ազնիւ մարդու գործ:

*Գիշերը պաղ, ցորեկն անձրեւ, հունձքին աւեր,
Մեծը կեցած, փոքրը խօսի, տունին աւեր:

* Եկեր պատեր
Ճարն է հատեր:

*Ուր տեղ հաց,
Այնտեղ կա՛ց:

*Աչքէ հեռու,
Սրտէ հեռու:

*Նախ քննէ անձը,
Յետոյ տուր գանձը:

*Բարտին բարձր է բայց միրգ չունի:

* Մէկ ձեռքով ծափ չի զարնուիր:

* Մէկ վարդով գարուն չի գար:

* Եթէ սնուցիր, կշտացո՛ւր:
Եթէ զարկիր, մահացո՛ւր:

* Մէկ եզով արօր չ՛ըլլար:

* Ով ալարի, ոչ դալարի:

* Մինչեւ առուն ջուր գայ, գորտին աչքը դուրս կու գայ:

* Ամէն բանին բարակը կը կոտրի, մարդուն՝ հաստը:

* Հագուստն ըսաւ. դուն զիս պահէ՝ ծրարին մէջ
Ես քեզ պահեմ մարդոց մէջ:

* Փորձուած թանը լաւ է քան անփորձ մածունը:

* Բարտին չի տար սին, ոչ ալ ուռը՝ նուռ:

* Ձեռքը զոր չես կարող կտրել
Պէտք է պագնել ճակատիդ դնել:

*Մէկը լաւ է, երկուքը բաւ է, երեքը ցաւ է:

* Պարտքը տալով, մեղքը լալով:

* Թէ ուղտին փուշ հարկաւոր է,
Ճիտը ծռել պարտաւոր է:

* Էշն ի՞նչ գիտէ նուշը,
Կ՛երթայ կ՛ուտէ կարծր փուշը:

* Շրջող աղուէսը, նիրհող առիւծէն լաւ է:

* Երբ ընես ուզածդ, կը պահես չուզածդ:

* Այօրուան հաւկիթը, վաղուան հաւէն լաւ է:

* Փարչի՛կ, քեզ ըսեմ, կժի՛կ, դու լսէ՛:

*Օձին ձագը հաւի ձագ չ՛ըլլար:

* Մէկ կայ հազար կ՛արժէ, հազար կայ մէկ չ՛արժէր:

* Շատ ընողին շալ շապիկ, քիչ ընողին շար շապիկ:

*Ձուին գողը ձի ալ կը գողնայ:

* Շատ մի՛ սիրեր. ատել կայ, շատ մի՛ ատեր, սիրել կայ:

* Գող՝ սիրտը դող:

* Հաջան շունը մարդ չի խածներ:

* Կատակին կէսը կռիւ է:

* Լոյսը փուշ է, մութն անուշ է:

*Օտար ձեռքով ձուկ չեն բռներ, փուշ կը բռնեն:

* Ծանր քարը իր տեղը կը մնայ:

*Քացախը երբ բարկ է, իր ամանը կը ծակէ:

* Շարունակ հաջող շունը, կը բերէ գայլն իր տունը:

* Բանը՝ մէկ օրուան՝ հոգը՝ մէկ տարուան:

* Ամէնուն ծով, լոկ ինծի՞ սով:

* Ծիտն ի՞նչ է որ եղն ի՞նչ ըլլայ:

*Սեւը օճառն ի՞նչ ընէ, խեւը խրատն ի՞նչ ընէ:

*Մինչեւ գայ աղը, կ՛երթայ մատաղը:

*Ջուրը ինկողը անձրեւէ չի վախնար:

* Կոյրին ի՞նչ փոյթ թէ մոմը սուղ է:

*Կաթին հետ մտածը, հոգւոյն հետ դուրս կ՛ելլէ:

* Մինչեւ խելօքը մտածէ, խենդը գործը տեսած է:

*Լեզուն լագ լագ, գլուխը ծակ ծ

* Ես գանձ կ՛ըսեմ, ան տանձ՝:

*Անջուր ջաղաց, անկրակ բաղարջ:

*Ահը շատ է քան մահը:

* Ամէն օր, ամէն գիշեր, ջուրը գերան չի բերէր:

* Ամպոտ օդ, մութ փոթորիկ, գայլը կ՛ընէ հարսանիք:

* Ընողը կը պրծի, ըսողը չի պրծիր:

* Տունէ տուն՝ տուն կ՛աւերի,
Գեղէ գեղ՝ գեղ կ՛աւերի:

* Ջուրը ինքնիրեն արտ չի գար, քրտինքով կու գայ:

*Չգիտնալը ամօթ չէ, չհարցնելը ամօթ է:

* Գործը վարպետէն կը վախնայ ոչ թէ վարպետը գործէն:

* Կաթէն բերանն է այրեր, մածունը փչելով կ՛ուտէ:

* Առանց կրակի մուխ չ՛ըլլար:

* Ուրիշին պարանովը հոր մ՛իջներ:

*Աղուէսը խաղողին չհասաւ «Դեռ խակ է» ըսաւ:

* Մի՛ փքուիր, կը չքուիս:

* Մինչեւ աղն եկաւ, մատաղը վերջացաւ:

* Արդարութիւնը գեղեցիկ վարդ մըն է որ միշտ փուշերուն մէջ կը պահուըտի:
* Պարտէզդ ջրելու համար, անձրեւի մի՛ սպասեր*Գլորող քարը մամուռ չի բռներ:

* Ամանդ ինչ փրթես, դգալդ այն կու գայ:

* Մարդ կրնայ պատժական օրէնքէն փախչիլ բայց խղճի պատիժէն երբեք:

*Լաւ է այսօրուան հաւը, քան վաղուան կաքաւը:

* Կուտը մեզմէ կ՛ուտէ, հաւկիթը ձեզի կ՛ածէ:

* Աստուած աշխատութիւնը պահապան կարգեց առաքինութեան:

* Անիծուած է անիկա որ իր հայրն ու մայրը կ՛անարգէ:

*Համերաշխ հօտին համար, գայլն ալ անզօր է:

* Սողալու համար ծնածը, չի կրնար թռչիլ:

* Կովը կը մեռնի, կաշին կը մնայ, մարդը կը մեռնի, անունը կը մնայ:

* Աշխատանքը մայրն է ամէն բարիքի, ծուլութիւնը՝ չարիքի:

* Խօսիլը արծաթ է, լռելը ոսկի:

* Ինչ որ մարդ կրնայ ինքնիրեն, թող չսպասէ ուրիշներէն:

* Մի՛ ըլլար ուրագի պէս միշտ դէպի քեզ, միշտ դէպի քեզ,
Այլ եղիր սղոցի պէս, մէկ դէպի քեց մէկ դէպի մեզ:

* Ո՞ր բանալին կը ցոլայ,
Ա՛ն որ անդուլ կը գործէ.
Մարդ երջանիկ ե՞րբ կ՛ըլլայ,
Երբոր չի փախչիր գործէ:

* Աշխարհը ծով է, իսկ մենք՝ ծարաւ:

* Սուրի պատճառած վէրքը կը լաւանայ,
լեզուի պատճառած վէրքը չի լաւանար:

* Ամէն կարդացող գիտուն չի դառնար:

*Շունը շան միս չ՛ուտեր:

* Ջուրը պատէն վեր մի՛ հաներ:

* Բաղնիք մտնողը կը քրտնի:

* Առջը անտառէն վշտացեր է, անտառը լուր չունի:

*Աչքէ հեռու՝ սրտէ հեռու:

* Յօնք շտկելու տեղ՝ աչք կը հանէ:

* Նիզակը տոպրակի մէջ չի մտներ:

* Խունկ ու մոմ էի սուրբերուն,
Ձիւթ-ծամոն դարձայ լիրբերուն:

* Այն օձը որ զիս չի խայթեր՝ թող հազար տարի ապրի:

* Հոն ուր շատ աքլորներ կան՝ գիշերը չի լուսնար:

* Ոսկին փոքր է, գինը ծանր է:

*Ջուրն իր անցած տեղէն դարձեալ կ՛անցնի:

*Աղքատին հացը ուտողը չի կշտանար:

* Փտած կոճղը ինչքան ալ վառես՝ չի տաքցներ:

* Երեխան չծնած՝ անուն չեն դներ:

*Ածան հաւը կչկչան կ՛ըլլայ:

* Ձայն բազմաց՝ ձայն Աստուծոյ:

* Գիտունին հետ քար կրէ. անգէտին հետ փիլաւ իսկ մի ուտեր:

*Ձուկը գլխէն կը հոտի:

* Արդէն շիլ էր, արեւն ալ զարկաւ՝ կոյր դարձաւ:

* Ուղտին հարցուցին՝ «Վիզդ ինչո՞ւ ծուռ է»: Ըսաւ.
«Ի՞նչս ուղիղ է, որ վիզս ուղիղ ըլլայ»:

* Որ ջուրը որ զիս խեղդէ՝ ես անոր ծով կ՛ըսեմ:

* Լեզուն ոսկոր չունի. որ կողմը որ ուզես՝ այն կողմ կը դարձնես:

* Կատուին խաղը մուկին մահն է:

*Ամէն մարդ՝ իրեն տունը,
Հաւն ալ՝ իրեն բունը:

*Քամիին բերածը՝ քամին ալ կը տանի:

*Հագուստը չէ, որ մարդը մարդ կ՛ընէ:

* Քանի հատ լեզու գիտես՝ այնքան մարդ կ՛արժես:

* Վախկոտ մուկն իսկ, ի՛ր ծակին մէջ առի՛ւծ կը կտրի:

* Ճանճը բան մը չէ, բայց միտք կը պղտորէ:

* Ոչ մեղուին տուած մեղրը, ոչ ալ անոր խայթոցը:

* Թէ՛ փոքր մրջիւնին, թէ՛ հսկայ փիղին վերջը նոյնն է:

* Այսօրուայ գործը վաղուան մի՛ ձգեր:

* Գողը գողէն գողացաւ,
Աստուած տեսաւ՝ զարմացաւ:

* Ինչ որ ցանես՝ ա՛յն կը հնձես:

* Անձրեւէն փախանք, կարկուտի բռնուեցանք:

* Երկու չարեաց փոքրագոյնը:

*Ծովը ինկողը օձին կը փաթթուի:

* Բարեկամը գլուխդ կը նայի, թշնամին՝ ոտքիդ:

*Բարիք ըրէ, ծովը նետէ:
Ուշ կամ կանուխ՝ անոր օգուտը կը քաղես:

*Տեղ կու տաս կողքիդ, կը նստի գլխիդ:

* Սուտ խենդ կը ձեւանայ, վանքին հաւերը կ՛ուտէ:

* Դուռդ լաւ գոցէ, դրացիդ գող մի՛ բռներ:

*Ծաղիկը ծաղիկին նայելով կը բացուի:

*Ուղիղ քանակէն ծուռ գիծ չ՛ելլեր:

* Ամէն փայլուն բան ոսկի չէ:

* Խօսքը՝ մեծին, ջուրը՝ պզտիկին:

* Անուշ խօսքը օձը ծակէն կը հանէ:

* Մուկը ծակը չէր մտներ, ցախաւելը պոչին կապեցին:

*Բերնէ բերան՝ կ՛ըլլայ գերան:

*Պտուկը գլորեցաւ, իր կափարիչը գտաւ:

*Մեծ պատառ կեր, մեծ մի՛ խօսիր:

* Մարդ կայ, որ կ՛ուտէ ապրելու համար:
Մարդ ալ կայ, որ կ՛ապրի ուտելու համար:

* Վերմակիդ համեմատ ոտքդ երկնցուր:

* Մէկ ծաղիկով գարուն չի գար:

* Առանց փուշի վարդ չ՛ըլլար:

* Տասը չափէ, մէկ ձեւէ:

* Անուշ լեզուն օձը ծակէն կը հանէ:

* Բամբասանքը տունը կը քանդէ:

* Աւելի լաւ է, որ մէկու մը աչքը ելլէ, քան թէ՝ անունը:



:

ՄՏԱԾՈՒՄՆԵՐ

* Երբ ձեռքդ չի կրնար, սիրտդ պէտք է ողորմութիւն տայ:
Փասքիք Քէնէլ

* Աիրելի՛ ըրէք ձեր անձը ձեր կեանքին օրինակովը:
Սէն Վէնսան տէօ Փօլ

* Մեր առաջին պարտականութիւնը աշխատանքն է. երկրորդը՝ բարութիւնը:
Ֆրանսիս Սարսէ

* Ճիգը ունայն է եթէ յարատեւ չըլլայ:
Փսքալ

*Ճշմարիտ երջանկութիւնը խղճի հանդարտութեան մէջ կը կայանայ:
Սենեկա

* Ձանձրոյթը աշխարհ մտած է ծուլութեան միջոցաւ:
Լա Պրիւնեէռ

* Հնազանդէ՛, եթէ կ՛ուզես որ օր մը քեզ հնազանդին:
Վօլթէր

* Լաւ վարմունքը աւելի կ՛արժէ, քան լաւ պաշտօնը:
Ա. Վէսիոյ

* Չարերը տեսնել եւ մտիկ ընել անոնց, արդէն չարութեան սկզբնաւորութիւն մըն է:
Կոմփիւկիոս

* Բարին դանդաղ է, վասնզի վարէն վեր կը բարձրանայ, չարը արագ է վասնզի վերէն վար կ՛իյնայ:
Ա. Տիւմա Հայր

* Ձեր երջանկութեան վրայ մի՛ խօսիք մարդու մը հետ, որ ձեզմէ նուազ երջանիկ է:
Պիւթակոր

*Երեք տեսակ տգիտութիւն կայ. անգիտանալ ինչ որ պէտք է գիտնալ. գիտցածը լաւ չգիտնալ. պէտք չեղածը գիտնալ:
Լա Ռօշֆուքօ

*Երբ ներքին հաճոյք մը կ՛զգաս քու ընկերդ սխալի մէջ գտնելով, դուն անկէ աւելի լաւ չես:
Շթալ

*Պէտք է արժանանալ գովեստներու եւ խոյս տալ անոնցմէ:
Ֆէնէլոն

* Լռութիւնը տխմարներուն սրամտութիւնը՝ եւ իմաստուններուն առաքինութիւններէն մէկն է:

* Չկայ թշնամի մը որ՝ այնքան սպառնայ մարդուս մտքին, որքան բարկութիւնը:

* Լոկ մէկ վայրկեանի հաճոյք վատառողջ՝ կը թունաւորէ մեր կեանքը ամբողջ:

* Փորձառութիւնն է մեծարժէք գոհար
Չեն բաւեր անոր գանձեր անհամար,
Քանի որ զայն ձեռք ձգելու համար
Պէտք է ըսպառել ջանք ու կեանք երկար:

*Ամէնէն հզօր միտքը ան է որ իր տկարութիւնը կը ճանչնայ:
Լամընէ

*Մի՛ պահանջեր որ ուրիշ մը կրէ այն բանը որուն դուն չես կարող հանդուրժել:

Բ. Սիրիւս